Podbagdalski dragulji: Saborna crkva Svetog Đorđa
Ivan St. Rizinger
Ponedeljak, 27. Avgust 2018.

Saborna crkva je glavni i najveći pravoslavni hram u Kruševcu i sedište je Eparhije kruševačke Srpske pravoslavne crkve. Projekat je uradio arhitekta Dušan Živanović u srpsko-vizantijskom stilu. Polihromno rešenje fasada dato je po uzoru na graditeljstvo moravske škole.

Osnovne arhitektonske osobine su: slobodni krst sa pet kupola, od kojih glavna dominira nad središtem crkve, dok su ostale četiri vidljive samo iz unutrašnjosti hrama, jer se nalaze ispod krova. Naos je prostran, dok je priprata upadljivo mala i služi kao prostor za prodaju sveća.

Najraniji podaci o novoj Crkvi Svetog Đorđa su iz 1865. godine. Te godine su za 362 cesarska dukata kupljeni kućevni placevi od Stojana Petrovića, Alekse Marića i Živka Ilića za gradnju nove crkve. Međutim, zbog poteškoća oko isplate naknada za placeve gradnja je odgođena dve decenije.

Od 1873. pa sledećih 12 godina u dostupnim dokumantima nema podataka o gradnji crkve Svetog Đorđa u Kruševcu. Iz spiska planova izrađenih crkava u Kraljevini Srbiji, koji se čuva u arhivu SANU, saznajemo da je zidanje nove crkve počelo tek 1885. godine. Crkva Svetog Đorđa bila je 1898. godine ozidana i stavljena pod krov.

Tri zvona za novu crkvu plaćena su krajem 1902. godine. Ministar prosvete i crkvenih dela je 9. novembra 1902. godine odobrio ovaj izdatak.

Posle dosta problema, ugovor za izradu ikonostasa je zaključen 5. februara 1903. godine. Na drvenim pregradama ikonostasa izveden je u duborezu biljni ornament, naročito bogat oko prestonih ikona. Na ikonostasu su očuvane prvobitne ikone do danas. Iako je ugovorom za izradu ikonostasa angažovan jedan živopisac, Živko Jugović, u slikarstvu ikonostasa stilski se jasno razlikuju dve celine. Postoji velika razlika u stilu između gornjih i prestonih ikona. To je pojedine naučnike, među kojima Pavla Vasića, navelo na zaključak da su to radovi dvojice slikara. Sve upućuje, kaže P.Vasić „da su gornje ikone rad Živka Jugovića, a prestone ikone verovatno Milana Milovanovića“. Milovanović je verovatno radio ikone za crkvu Svetog Đorđa po svršetku Akademije u Minhenu, po svoj prilici u leto 1903. godine.

Na zidovima hrama urađeno je 12 fresaka. Za sada se ne zna ko je radio ove freske. U Letopisu je izneta pretpostavka Branka Milenkovića iz Kruševca, rođenog 1897. godine, da je ove freske radio italijanski umetnik Arminije, koji je Milenkoviću poklonio jednu lepu ikonu Sv.Spiridona na platnu.

Crkva je bila završena 1904. godine.


Oslikavanje

Uoči Uskršnjeg praznika 2015. završeno je freskopisanje kupole Sabornog hrama u Kruševcu. Na oslikavanje crkve Svetog Đorđa u čijoj porti je sedište Eparhije kruševačke čekalo se sto godina.

U odnosu na grandiozni objekat koji je na mestu stare crkve, sagrađen pre 110 godina i fasadu po uzoru na moravsku školu koju je takođe osmislio arhitekta Dušan Živanović, lepota unutrašnjosti kruševačkog Sabornog hrama bila je gotovo neprimetna.

Do pre nekoliko dana, kada je završeno freskopisanje kupole čija je lepota i originalnost, likovno ali i duhovno oplemenila ovu svetinju.

Ikonopiscu, akademskom slikaru Radanu Radojloviću ovo je 27. crkva u kojoj radi. Počeo je u Sabornom hramu u Nišu.

Pre Radana ovde je stvarao poznati slikar Milan Milovanović po završenoj Akademiji u Minhenu. Njegove ikone krase ikonostas ispred kojeg se pred odlazak u logor, poslednji put, dok su ga napolju čekali Nemci, u crkvi pomolio Vladika Nikolaj Velimirović.


Prva kolor fotografija

Prvi snimak Nove crkve u koloru napravljen je jednog proleća oko 1930. godine u izdanju Voje Filipovića. Lepu kompoziciju razglednice čini crkva sa Dositejevom ulicom na južnom i istočnom delu, dok uspešno umontirani oblaci dopunjuju koloritnost slike.

Drvena ograda oko crkve ostala je do kraja Drugog svetskog rata. Prilikom rekonstrukcije Trga, sklonjena, da bi 1980. godine bila postavljena kamena ograda sa dekorativnim gvožđem. Godine 1981. čitava zgrada je premalterisana i ponovo ofarbana, a krov zamenjen bakarnim pokrivačem koji je ranije bio limeni.

Dodaj komentar

O Nama

Restoran se nalazi iznad grada na istoimenom brdu usred listopadne šume. Raspolaže zatvorenom salom sa 150 mesta i baštama koje mogu da prime i ugoste više od 300 posetilaca.

Enterijer restorana ima odvojen biznis deo i zbog toga je idealan za organizovanje seminara, prezentacija, poslovnih sastanaka.

Kontakt

Adresa

  • Restoran Bagdala
    Prvomajska bb
    Kruševac, Srbija

  • 43°34'32.0"N 21°19'08.4"E