Karadžićeva ili Grčki šor - srce Kruševca
Ivan St. Rizinger
Sreda, 08. Maj 2019.

Ulica Vuka Karadžića u Kruševcu većini Kruševljana poznatija je kao "Grčki šor". Tridesetih godina 19. veka u ovu ulicu doselilo se jedan broj grčkih i cincarskih trgovaca i mehandžija koji su, veoma brzo, postigli društveni i ekonomski ugled i napravili jednu vrstu kolonije.

U Kruševcu je živelo desetak trgovaca grčkog ili cincarskog porekla iz Aresciste, predela Zagorja u Epiru, kraja oko Janjine, čak i iz Moreje. Njihovi potomci su se, vremenom, asimilovalisa običajima i sredinom Kruševljana i pretopili u Srbe. 

Sem poznatih kruševačkih trgovaca, iz njihovih redova su nikli i budući značajni dramski umetnici. Možda njihovo poreklo treba tražiti među Srbima cara Dušana u južnim predelima njegove države.

U Kruševcu je sa prvim Grcima pečalbarima iz Epira 1785. godine stigao Ljota Karacidis, koji je u glavnoj kruševačkoj ulici sazidao prvu kafanu “Mali Pariz”, a posle i “Pariz”, u samom centru grada. Bio je vlasnik i kafane “Carigrad”. Posle su i drugi Grci na brdskim konjićima doveli svoje porodice i naselili se u Karadžićevoj ulici. 

Tu su sinovi starog Ljote – Nikola, Zoja i Dina sa svojim porodicama. Po potomcima Ljoti su Ljotići, po Zoji – Zojići, po Paskalju – Paskaljevići. Dalji potomak je Mihajlo Bata Paskaljević, poznati glumac (porodična kuća im je u kruševačkoj Obilićevoj ulici. U grčkom šoru, s leve strane, u vreme kralja Aleksandra Obrenovića živeo je Milutin Protić, koji je u Beču diplomirao prava i bio predsednik kruševačkog Okružnog suda, deda Miodraga Protića, novinara Radio Beograda, za koga je bila udata Svetlana Velmar Janković. Protići su iz loze Stojana Protića iz Ćićevca.

Kafane Grka u Kruševcu bile su i: Srpski kralj, Car Lazar, Kolovoz, Top, Ljotić...

Pretpostavlja se da su Grci i gradili kuće, ali nisu nastanjivali najstariji tip kuća koji se pojavljuje u ovoj ulici. Ona je inače jedna od retkih prostornih celina gde se sačuvala specifičnost stanovanja i svih tipova kuća starog Kruševca, tako da je početkom devedesetih, zalaganjem kruševačkog arhitekte Predraga Vertovšeka, zaštićena, odnosno proglašena kulturno-istorijsko prostornom celinom od velikog značaja.

Ovde se mogu videti stare moravske kuće. Jedna od najpoznatijih je Begova kuća koja se proslavila ne toliko arhitektonskim rešenjem, već je ostala upamćena po ljudima koji su je nastanjivali.

Nalazi se na uglu Jug Bogdanove i Karadžićeve ulice. Prema nekim podacima veruje se da je ova kuća u tursko vreme bila neka vrsta carinarnice. Posle oslobođenja (1833) kuću je kupio Živko Šokorac, istaknuta politička ličnost kruševačkog kraja sredinom 19. veka. Zatim je postala vlasništvo Petra Popovića, pomoćnika okružnog načelnika. Otuda je i brdo, na kome se kuća nalazi, dugo nosilo naziv ”Pomoćnikovo brdo”. Zgrada je služila za stanovanje, ali u naše vreme propada zbog nemara i nekih zakonskih propisa. Zadržan je raniji izgled, čak i puškarnice u podrumu. Fotografija nastala 60-ih godina 20. veka.

U ovoj ulici rođen je i slikar Milan Milovanović, najpoznatiji srpski impresionista.

 

Dodaj komentar

O Nama

Restoran se nalazi iznad grada na istoimenom brdu usred listopadne šume. Raspolaže zatvorenom salom sa 150 mesta i baštama koje mogu da prime i ugoste više od 300 posetilaca.

Enterijer restorana ima odvojen biznis deo i zbog toga je idealan za organizovanje seminara, prezentacija, poslovnih sastanaka.

Kontakt

Adresa

  • Restoran Bagdala
    Prvomajska bb
    Kruševac, Srbija

  • 43°34'32.0"N 21°19'08.4"E